Tarcza antykryzysowa: zwolnienie z ZUS – pytania i odpowiedzi

Mieliśmy z Karolem przyjemność przeprowadzenia webinarium zorganizowanym wespół z Izbą Przemysłowo-Handlową w Toruniu dotyczącą rozwiązań tarczy antykryzysowej skierowanych do pracodawców. Uczestnicy webinaru mieli natomiast możliwość (z czego zresztą bardzo licznie skorzystali) zadawania pytań do omawianych przez nas świadczeń. Są to pytania ważne i praktyczne.

EDIT: Jest już projekt tarczy 4.0, a wraz z nią szereg zmian w omawianych tutaj kwestiach. Zobacz opis aktualnej sytuacji prawnej lub zadaj pytanie pod TYM WPISEM. 

Prezentację z tego wydarzenia znajdziesz tutaj:

Na pierwszy ogień przedstawiłam Ci pytania i odpowiedzi dotyczące dofinansowań z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Opublikowałam też już pytania dotyczące świadczenia postojowego.

Nadszedł czas na najbardziej popularny temat – zwolnienie z obowiązku opłacenia nieopłaconych składek na ubezpieczenia. Założenia tego rozwiązania znajdziesz też tym wpisie – KLIK.

1. Ze zwolnienia z ZUS może skorzystać płatnik zgłaszający do ubezpieczenia nie więcej niż 10? To znaczyłoby że może być 10 osób zgłoszonych? Skąd więc liczba 9?

Ze zwolnienia może skorzystać płatnik składek, który zgłosił mniej niż 10 ubezpieczonych. Oznacza to więc, że maksymalnie możemy mieć 9 zgłoszonych ubezpieczonych, żeby skorzystać z tego rozwiązania.

2. Czy dla przedsiębiorców zatrudniających do 10 pracowników również istnieje kryterium przychodowe?

Nie, kryterium przychodowe odnosi się do osób prowadzących działalność gospodarczą i opłacających własne składki. Limit przychodu nie odnosi się do płatników zgłaszających nie więcej niż 10 ubezpieczonych.

3. Czy osoby, które płacą samą składkę zdrowotną ze względu na inny tytuł do ubezpieczenia, też mogą korzystać ze zwolnienia ZUS?

Zgodnie z art. 31zo ust. 2 zwalnia się z obowiązku opłacania składek osobę prowadzącą działalność, która opłaca składki wyłącznie na własne ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne. Użycie słowa „lub” w tym przepisie wskazywałoby na to, że można skorzystać ze zwolnienia również w sytuacji, gdy z działalności podlegamy wyłącznie pod ubezpieczenie zdrowotne.

4. Czy dla samozatrudnionych chodzi o przychód netto czy brutto (netto + VAT)? We wniosku ZUS RDZ wykazujemy kwoty przychodu netto czy brutto (netto + VAT)?

Chodzi o przychód w rozumieniu podatku dochodowego od osób fizycznych, a więc przychód netto. Nie uwzględniamy VAT.

5. Wnioski możemy składać dopiero za okres od 1.04, czy można już składać za okres od wprowadzenia stanu epidemiologicznego od 14.03, kiedy to zamknięto np. restauracje?

Wniosek może dotyczyć już składek na ubezpieczenia za marzec (czyli tych płatnych w kwietniu).

6. Zwolnienie za składki zdrowotnej, jak to jest w przypadku liczenie podatku dochodowego, możną ją odliczyć, jeśli jest umorzona?

Dobre pytanie. Zgodnie z ustawą o PIT (art. 27b ust. 1 pkt 1) podatek dochodowy ulega obniżeniu o kwotę składki na ubezpieczenie zdrowotne opłaconej w roku podatkowym bezpośrednio przez podatnika. Wydaje się więc, że jeżeli podatnik sam bezpośrednio jej nie opłaci, to nie będzie miał prawa do odliczenia. Realna korzyść związana ze zwolnieniem z ZUS będzie więc niższa z uwagi na częściowe wyrównanie tej kwoty w podatku dochodowym.

7. Czy można złożyć wniosek tylko za kwiecień i maj – zwolnienie ZUS, ponieważ marzec jest już opłacony?

Marzec będziemy opłacać do 10 lub 15 kwietnia. Jeżeli jednak doszło już do opłacenia tych składek, to oczywiście można złożyć wniosek tylko za kwiecień i maj.

8. Czy otrzymam decyzję z ZUS-u w odpowiedzi na wniosek ZUS RDZ?

Tak, ZUS informuje o zwolnieniu w formie decyzji. Jeżeli mamy profil informacyjny w PUE ZUS, to wyłącznie tam znajdziemy tę decyzję. Jeżeli wnioskujemy o zwolnienie za pełen okres, czyli marzec-maj, to decyzji możemy spodziewać się prawdopodobnie dopiero w lipcu.

9. Czy jeżeli jest złożony wniosek do ZUS to należy czekać na decyzję i płacić czy z założenia nie płacę?

Istotą tego świadczenia jest zwolnienie z obowiązku opłacenia nieopłaconych składek. Składek nie powinniśmy więc opłacać (pomimo, że decyzja w tym zakresie będzie wydana później).

10. Jeżeli otrzymam decyzję z ZUS pozytywną to ok, a jeżeli negatywną?

W przypadku otrzymania decyzji negatywnej mamy prawo wniesienia wniosku do Prezesa ZUS o ponowne rozpatrzenie sprawy. Jeżeli sprawa zostanie rozpatrzona negatywnie – będziemy zobowiązani do zapłaty zaległych składek.

11. Czy zwolnienie z ZUS dotyczy zarówno stowarzyszeń?

Jeżeli stowarzyszenie jest płatnikiem składek, który na dzień 29 lutego 2020 r. zgłosił do ubezpieczenia społecznego mniej niż 10 ubezpieczonych, to tak.

12. Czy zwolnienie z ZUS dotyczy również pracowników zatrudnionych na część etatu?

Zwolnienie dotyczy wszystkich składek wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych (ZUS DRA). Jeżeli taką osobę zgłosiliśmy do ubezpieczenia na dzień 29 lutego 2020 r., to będzie się wliczała do limitu – bez względu na wymiar etatu.

13. Zwolnienie z ZUS dla mikroprzedsiębiorstw nie jest limitowane kwotowo?

W ostatecznej wersji ustawy zrezygnowano ze szczegółowego wskazania podmiotowego, nie pojawia się więc tam pojęcie mikroprzedsiębiorcy jako podmiotu uprawnionego. W przypadku płatników składek zgłaszających na dzień 29 lutego 2020 r. mniej niż 10 ubezpieczonych nie ma limitu przychodów.

14. Co w sytuacji wzrostu wynagrodzeń w okresie zwolnienia ze składek?

W przypadku samozatrudnionych deklarujemy wysokość przychodów uzyskanych w pierwszym miesiącu, za który składany jest wniosek o zwolnienie (czyli jeżeli składamy za cały okres, to deklarujemy przychód za marzec). Wzrost tego przychodu czy wzrost wynagrodzeń w przypadku płatników zgłaszających mniej niż 10 ubezpieczonych w późniejszym okresie pozostaje bez znaczenia.

15. Czy zwolnienie z ZUS można dostać dla pracowników, pomimo tego, że pracodawca płaci tylko składkę zdrowotną za siebie?

Tak, o ile zgłosił na dzień 29 lutego 2020 r. mniej niż 10 ubezpieczonych. Co więcej, pracodawca będzie zwolniony ze swojej składki zdrowotnej.

16. Czy wspólnik spółki jawnej jest traktowany jak samozatrudniony?

W przypadku zwolnienia z ZUS – tak. Chodzi tutaj o definicję z art. 8 ust. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, która za osobę prowadzącą działalność gospodarczą uważa również wspólnika spółki jawnej, komandytowej czy partnerskiej.

17. Czy w sytuacji kiedy firma korzysta z postojowego dla pracownika, może skorzystać również ze zwolnienia z ZUS i odwrotnie?

Tak, zwolnienie z ZUS i świadczenie postojowe nie wyłączają się wzajemnie.

18. Czy zwolnienie z ZUS dotyczy również NGO ze statusem OPP?

Jeżeli organizacja jest płatnikiem składek, który na dzień 29 lutego 2020 r. zgłosił do ubezpieczenia społecznego mniej niż 10 ubezpieczonych, to tak.

19. Czy uczniowie praktycznej nauki zawodu – młodociani wliczani są do limitu 9 osób?

Jeżeli byli zgłoszeni do ubezpieczenia społecznego na dzień 29 lutego 2020 r. (stosunek pracy), to tak. Jeżeli nie byli – to nie.

20. Czy osoba niepełnosprawna zatrudniona na część etatu również wliczana jest do limitu zatrudnionych?

Jeżeli była zgłoszona do ubezpieczenia społecznego na dzień 29 lutego 2020 r., to tak.

21. Czy może z tego skorzystać emeryt prowadzący działalność?

Nie ma wyłączenia w stosunku do emerytów, zwolnienie dotyczy również składki zdrowotnej. Jeżeli emeryt opłaca dobrowolnie składkę emerytalną i rentową, to będzie ona traktowana tak, jakby została opłacona za okres zwolnienia.

22. Czy jeśli uczennica praktycznej nauki zawodu otrzymała odmowę świadczeń ZUS – zasiłku chorobowego w czasie ciąży i złożyła pracodawcy informację o przebywaniu na urlopie wychowawczym (bez świadczeń ZUS) wlicza się do limitu osób zgłoszonych do ubezpieczenia?

Jeżeli była zgłoszona do ubezpieczenia społecznego na dzień 29 lutego 2020 r. i nie została wyrejestrowana, to tak.

23. Czy osoba prowadząca działalność gospodarczą, posiadająca jednocześnie umowę o pracę, ale zatrudniająca pracowników w swojej działalności, może wystąpić o zwolnienie składek ZUS?

Tak, skorzysta wtedy ze zwolnienia dla płatników składek, o ile zgłoszonych osób ubezpieczonych było mniej niż 10 na 29 lutego 2020 r. Taka osoba we wniosku RDZ w punkcie 2 wypełnia tylko pole pierwsze (to dla płatników składek).

24. Czy po złożeniu wniosku o zwolnienie ze składek ZUS mogę już w tym danym miesiącu kiedy złożyłam wniosek, odstąpić od zapłaty należnych kwot?

Nawet trzeba od tego odstąpić. Taka jest istotna zwolnienia – nieopłacenie składek, a następnie zwolnienie z obowiązku opłacenia nieopłaconych składek w trybie ich umorzenia.

25. Czy osoba samodzielnie prowadząca działalność korzystająca ze zwolnienia z ZUS traci prawo do wynagrodzenia postojowego?

Nie, jeżeli samozatrudniony spełnia warunki do przyznania obu świadczeń, to może z obu skorzystać.

26. Osoba prowadząca działalność gospodarczą (nie zatrudnia pracowników), będącą równocześnie komandytariuszem spółki z o.o. komandytowej (nie zatrudnia pracowników) i prowadzi prywatny najem długoterminowy rozliczany ryczałtem, ma prawo do zwolnienia z ZUS przez 3 m-ce. Czy osoby współpracujące mogą też wystąpić o zwolnienie z ZUS?

W przypadku osób współpracujących ich zwolnienie jest zależne od zwolnienia przedsiębiorcy (osoby prowadzącej działalność gospodarczą, wspólnika spółki komandytowej). To płatnik składek wnioskuje o zwolnienie, które obejmie wszystkie składki wykazywane w deklaracjach rozliczeniowych.

27. Dlaczego do wniosku RDZ należy dołączyć załącznik o przychodach, skoro mikroprzedsiębiorstwa są zwolnione z ZUS bez żadnego kryterium?

Do wniosku RDZ załączamy dokument z informacjami wymaganymi przez KE (PKD, spełnianie warunków o upadłość). W samym wniosku, jeżeli jesteśmy samozatrudnieni musimy wskazać wysokość przychodu uzyskanego w marcu (o ile ma to być pierwszy miesiąc zwolnienia). Jeżeli jesteśmy płatnikiem składek zgłaszającym mniej niż 10 ubezpieczonych, to nie musimy wskazywać przychodu – w punkcie 2 wypełniamy tylko część pierwszą, części drugiej (tej która odnosi się do samozatrudnionych) nie wypełniamy. Przy zwolnieniu z ZUS bez znaczenia jest pojęcie „mikroprzedsiębiorcy”, w przyjętej wersji ustawy, to pojęcie w kontekście zwolnienia ze składek nie występuje.

28. Wnioski o zwolnienie ze składek ZUS składamy do ZUS, a wnioski o wypłatę postojowego i dofinansowania do wynagrodzeń do PUP?

Wniosek o zwolnienie ze składek oraz o świadczenie postojowe składamy do ZUS, zaś wniosek o dofinansowanie do wynagrodzeń (w zależności od wybranego rozwiązania) składamy do WUP lub PUP.

29. Czy przysługuje z zwolnienie z opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne dla prowadzącego działalność jako osoba fizyczna i opłacającego składki wyłącznie za siebie, gdy jednocześnie pobiera emeryturę lub jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę (przy założeniu, że przychód wynosi do 15.681 zł)?

Zgodnie z art. 31zo ust. 2 zwalnia się z obowiązku opłacania składek osobę prowadzącą działalność, która opłaca składki wyłącznie na własne ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne. Użycie „lub” w tym przepisie wskazywałoby na to, że można skorzystać ze zwolnienia również w sytuacji, gdy z działalności podlegamy wyłącznie pod ubezpieczenie zdrowotne. Nie ma wyłączenia w stosunku do emerytów.

30. Czy bierzemy pod uwagę kryterium przychodowe przy ubieganiu się o zwolnienie z opłacania składek ZUS dla prowadzącego działalność jako osoba fizyczna i posiadającego pracownicę na urlopie macierzyńskim lub wychowawczym? Czy takiemu przedsiębiorcy przysługuje świadczenie postojowe przy spadku przychodów o 15% i przychodzie do 15.681 zł?

Osoby przebywające na urlopie macierzyńskim czy wychowawczym są zgłaszane do ubezpieczenia przez płatników składek i są za nie składane imienne raporty miesięczne. Jeżeli takie zgłoszenie było aktualne na dzień 29 lutego 2020 r., to wydaje się, że taki przedsiębiorca będzie uznany za „płatnika składek zgłaszającego nie więcej niż 10 ubezpieczonych”, a nie samozatrudnionego. Świadczenie postojowe będzie przysługiwać, jeżeli doszło do przestoju w prowadzeniu działalności, doszło do spadku przychodów o 15% (gdy działalność nie została zawieszona) i gdy przychód z miesiąca poprzedzającego miesiąc złożenia wniosku nie przekroczył 15.595,74 zł.

31. Czy przysługuje z zwolnienie z opłacania składek ZUS dla prowadzącego działalność jako osoba fizyczna, zatrudniającego 1 pracownika i opłacającego składkę zdrowotną dla osoby współpracującej (żony pobierającej emeryturę, za którą opłacana jest tylko składka zdrowotna)? Czy przysługuje mu świadczenie postojowe (przy spadku przychodów o 15% i przychodzie do 15.681 zł)?

Tak, przysługuje zwolnienie – dla płatnika składek zgłaszającego nie więcej niż 10 ubezpieczonych. Świadczenie postojowe przysługuje, jeżeli przychód nie przekroczył 15.595,74 zł.

Niniejszy wpis jest elementem kampanii informacyjnej dla pracodawców i przedsiębiorców prowadzonej przez Kancelarię Sienkiewicz i Zamroch Radcowie prawni sp.p. w ramach wsparcia w czasie epidemii. Jeżeli interesują Cię inne praktyczne zagadnienia, mogące mieć znaczenie w tym okresie, to zapraszam na pozostałe blogi naszych prawników:

• Piotra Zamrocha Przesył energii – porady m.in. o możliwościach działania przedsiębiorstw przesyłowych w stanie epidemii.
• Iwo Fisza Zagospodarowanie przestrzenne – informacje o tym, jak działają organy administracji w czasie epidemii.
• Karola Sienkiewicza Dochodzenie wierzytelności – praktyczne wskazówki jak poruszać się po przepisach Tarczy antykryzysowej.
• Oliwi Radlak Konstytucja biznesu – wskazówki dla spółek dotyczące funkcjonowania w czasie epidemii.
• Wojciecha Jelińskiego Pozew z faktury – porady dla przedsiębiorców, którzy muszą podać dłużnika do sądu.
• Edyty Stark Zakończenie działalności – porady dla przedsiębiorców poszukujących ochrony w przepisach prawa upadłościowego.