Jako pracodawca zobowiązany jesteś do zapewnienia swoim pracownikom bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. Przepisy prawa nakładają na Ciebie wiele obowiązków związanych z taką dyrektywą ustawodawcy. Jednym z nich jest ocena ryzyka zawodowego związanego z substancjami niebezpiecznymi występującymi w miejscu pracy.

Po zapoznaniu się z poniższym tekstem gościnnym jednej z moich czytelniczek, powinieneś wiedzieć, do podjęcia jakich kroków zobowiązują Cię przepisy prawa.

Substancje niebezpieczne, które występują w naturze lub są wytwarzane w procesie produkcyjnym to jeden z najgroźniejszych czynników wpływających na zdrowie pracowników. Ich obecność w miejscu pracy sprawia, że przełożony ma obowiązek podjąć szereg działań, aby ograniczyć ich wpływ. Konieczność ochrony przed takimi czynnikami potwierdzona została odpowiednimi przepisami prawa.

Co uważa się za substancję niebezpieczną w miejscu pracy

Ustawa z 11 stycznia 2001 roku na temat substancji i preparatów chemicznych określa, które z nich są szkodliwe dla zdrowia. Na liście, w myśl powyższej ustawy znalazły się substancje i preparaty, które zostały zakwalifikowane, do co wskazanych kategorii:

Ocena ryzyka zawodowego

Obecność szkodliwych substancji lub preparatów w miejscu pracy stawia przed pracodawcą nowe obowiązki. Przede wszystkim przełożony musi określić prawdopodobieństwo wystąpienia pewnych zdarzeń, które będą negatywnie wpływać na zdrowie i życie pracujących, a są spowodowane warunkami pracy czy też sposobami jej wykonywania. Pracodawca w myśl przepisów prawnych ma za zadanie ocenić ryzyko zawodowe w zakładzie pracy.

Na pierwszym etapie oceny dokonuje się swoistego przeglądu substancji i preparatów niebezpiecznych w miejscu pracy, a także przygotowywany jest ich spis. Pracodawca ma obowiązek określenia poziomu szkodliwości każdej substancji czy preparatu, które zostały uznane za niebezpieczne. Badania stężenia danego czynnika są przeprowadzane przez specjalne laboratoria. W zależności od tego, z jakim czynnikiem mają do czynienia pracownicy częstość przeprowadzania takich badań jest różna.

Na pracodawcy spoczywa również obowiązek prowadzenia całej dokumentacji, uwzględniającej szczegółowe informacje na temat danego czynnika ryzyka, w tym jego indywidualnych właściwości, poziomu szkodliwości, okresu wpływu czy też efektów podjętych działań profilaktycznych. Wszystkie niebezpieczne substancje i preparaty, które występują w danym miejscu pracy muszą zostać zgłoszone do Biura do Spraw Substancji i Preparatów Chemicznych.

Informowanie – klucz do działań profilaktycznych

Obecność szkodliwych substancji w zakładzie pracy zobowiązuje do podjęcia skutecznych kroków w celu ochrony przed nimi. Bezwzględnie pracownik, musi być poinformowany o grożącym mu niebezpieczeństwie na danym stanowisku pracy.

W myśl paragrafu 1 art. 221 Kodeksu Pracy podstawowym sposobem informowania o zagrożeniach są napisy oraz znaki ostrzegawcze.

Wśród nich najbardziej powszechne są etykiety zamieszczane bezpośrednio na opakowaniach substancji czy przygotowanych na ich bazie mieszanin. Oprócz podstawowych informacji, takich jak nazwa i przeznaczenie preparatu, na uwagę zasługują zwroty ryzyka określane symbolem R, a także informacje dotyczące sposobu przechowywania substancji, oznaczane symbolem S.

Bardziej szczegółowe dane zawierają karty charakterystyki. Definiuje ona skalę zagrożenia, jej rodzaj, a przede wszystkim informują o sposobach radzenia sobie z nimi. Rozporządzenie z dnia 3 lipca 2002 roku warunkuje, jakie informacje mają się na takiej karcie znaleźć. Wśród nich wymienia się właściwości fizykochemiczne danej substancji czy preparatu, rozpoznanie zagrożeń, a także sposoby udzielenia pierwszej pomocy.

Dodatkowym wsparciem etykiet i kart charakterystyki są instrukcje BHP informujące o sposobach postępowania z substancjami niebezpiecznymi, szczególnie w razie awarii, znaki ostrzegawcze, które są bezpośrednio umieszczone na drzwiach magazynów, czy innych miejsc, w których składowane są substancje chemiczne, a także specjalne szkolenia BHP, w trakcie których poruszana jest tematyka szkodliwych substancji.

Ochrona w trakcie przewozu i składowania

W ograniczaniu negatywnego wpływu chemikaliów na ludzki organizm duże znaczenie odgrywa również sposób, w jaki substancje są transportowane oraz magazynowane. Jedynym właściwym sposobem przechowywania chemikaliów są oryginalne opakowania. Puszki, pudełka czy inne pojemniki po artykułach spożywczych zdecydowanie się do tego nie nadają, gdyż mogą stwarzać ryzyko interakcji substancji z nimi. W przypadku torb i pojemników, w których przewożone są groźne dla zdrowia substancje najważniejsza jest ich szczelność oraz wytrzymałość.

Środki profilaktyczne powinny również obejmować przygotowania pomieszczeń, w których substancje są składowane. W miejscach, w których przechowane są chemikalia muszą posiadać odpowiedni poziom nasłonecznienia, temperaturę oraz poziom wilgotności powietrza. W czasie składowania ważne jest również to, by nie przechowywać razem substancji, które mogą ze sobą wchodzić w interakcję.

Pracodawca a dostawca

Aby działania profilaktyczne, prowadzone przez pracodawcę mogły odnieść zamierzony skutek ważna jest również uczciwość osób, która zajmują się wprowadzaniem substancji niebezpiecznej do sprzedaży. Przede wszystkim muszą oni dostarczyć pracodawcom odpowiednie karty charakterystyki, a także dokonywać ich aktualizacji, jeśli ważne dane ulegną zmianie. W sposobach informowania najważniejsza jest jasność i prostota, tak, by każdy czytający mógł zrozumieć intencje producenta.

Pracodawca na straży

Każdy pracownik, który ma kontakt ze szkodliwymi substancjami czy preparatami chemicznymi ma prawo do tego, by zostać o tym poinformowany, jak również o sposobach, które pozwolą mu uniknąć lub chociaż ograniczyć działanie szkodliwego czynnika.

Bywa jednak i tak, że mimo najszczerszych chęci działania, mające na celu ochronę pracownika przed działaniem chemikaliów okazują się nieskuteczne. W takim wypadku trzeba wypróbować inne sposoby ochrony przed ich działaniem, przykładowo skrócić czas pracy na danym stanowisku czy zastosować środki ochrony indywidualnej.

Tekst został przygotowany przez Panią Agnieszkę Ormanty z firmy SafetyExpert, której celem jest wszechstronne wspieranie Klientów w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ochrony przeciwpożarowej.