Wojsko a praca w warunkach szczególnych

Sprawy sądowe dotyczące zatrudnienia w warunkach szczególnych, a właściwie dotyczące przyznania prawa do wcześniejszej emerytury na stałe już zagościły na wokandach Sądów Okręgowych. Zakład Ubezpieczeń Społecznych niemal hurtowo kwestionuje bowiem świadectwa pracy w warunkach szczególnych. Czasami bezzasadnie.

Ustawa o emeryturach i rentach z FUS w art. 184 stanowi o przesłankach pozwalających na uzyskanie prawa do wcześniejszej emerytury, dla pracowników, którzy w dniu 1.01.1999 r. osiągnęli:

  1. okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze określony innymi przepisami (15 lat),
  2. okres składkowy i nieskładkowy – co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn,
  3. brak przynależności do OFE bądź złożenie wniosku o przekazanie środków z OFE do ZUS.

Aby zatem uzyskać prawo do wcześniejszej emerytury należy legitymować się minimum 15-letnim stażem pracy w szczególnych warunkach bądź w szczególnym charakterze. W praktyce właśnie z tym okresem bywa największy kłopot. Warto zatem przyjrzeć się jednemu z nowszych wyroków Sądu Najwyższego dotyczącym właśnie tej kwestii, czyli zaliczaniu służby wojskowej do tego okresu.

Kwestia zaliczenia zasadniczej służby wojskowej do okresu pracy wymaganego do nabycia prawa do emerytury w niższym wieku emerytalnym była wielokrotnie przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego, jednakże linia orzecznicza stała się tak niejednolita, że rozpoznając skargę kasacyjną Sąd Najwyższy przedstawił zagadnienie prawne powiększonemu składowi Sądu.

W stanie faktycznym, na podstawie którego obradował Sąd, możliwość zaliczenia okresu odbywania zasadniczej służby wojskowej dotyczyła lat 1971-1973, a więc okresu, w którym obowiązywała ustawa z dnia 27.11.1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej. Gwarantowała ona, na podstawie art. 108,  po spełnieniu pewnych warunków, wliczenie okresu służby wojskowej do okresu zatrudnienia w zakresie wszystkich uprawnień, o ile po odbyciu służby pracownik podjął zatrudnienie w tym samym zakładzie pracy, w którym był zatrudniony przed powołaniem do służby. Natomiast przepis art. 106 nakładał na pracodawcę obowiązek ponownego zatrudnienia takiego pracownika, o ile ten w ciągu 30 dni od dnia zwolnienia ze służby zgłosił swój powrót do pracy. Przy czym należy poczynić uwagę, że ten trzydziestodniowy okres nie jest ani okresem zatrudnienia, ani okresem służby wojskowej.

Na podstawie wspomnianej ustawy zostało wydane rozporządzenie Rady Ministrów z 22.11.1968 r. w sprawie szczególnych uprawnień żołnierzy, które stanowiło, że okres odbytej służby zalicza się do okresu zatrudnienia w zakresie uprawnień uzależnionych od ilości lat pracy w danym zakładzie lub gałęzi pracy oraz w zakresie szczególnych uprawnień uzależnionych od wykonywania pracy na określonym stanowisku lub w określonym zawodzie.

I właśnie tego stanu prawego dotyczyła uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 16 października 2013 r. (II UZP 6/13)

Czas zasadniczej służby wojskowej odbytej w okresie obowiązywania art. 108 ust. 1 ustawy z dnia 27 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej (Dz. U. nr 44, poz. 220, w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 1974 r.) zalicza się – na warunkach wynikających z tego przepisu – do okresu pracy wymaganego do nabycia prawa do emerytury w niższym wieku emerytalnym (art. 184 w związku z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, jednolity tekst: Dz. U. z 2009 r. nr 153, poz.1227 ze zm.).

Warto również zauważyć, że okres odbywania zasadniczej służby wojskowej ani na podstawie obecnych przepisów, ani na podstawie obowiązujących wcześniej przepisów nie jest okresem zatrudnienia, a jego zaliczanie w stażu ubezpieczeniowym możliwe jest jedynie na podstawie odrębnego przepisu. Stąd też, w stanie faktycznym rozważanym przez sąd, w którym obowiązywała ustawa o powszechnym obowiązku obrony możliwe było zaliczenie okresu odbywania zasadniczej służby wojskowej na podstawie przepisów tej ustawy, jak i rozporządzenia wykonawczego do niej. Natomiast sytuacja może przedstawiać się odmiennie w przypadku obowiązywania innych przepisów prawa.

Podsumowując, okres zasadniczej służby wojskowej zostanie wliczony do stażu pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, o ile po odbyciu służby, pracownik podejmie zatrudnienie w tym zakładzie pracy, w którym zatrudniony był przed powołaniem do odbycia służby wojskowej, o ile przepis szczególny – w omówionym przypadku ustawa o powszechnym obowiązku obrony – pozwoli na zaliczenie tego okresu.

Analizując zatem warunki uzyskania przez pracownika prawa do przejścia na wcześniejszą emeryturę warto zbadać, czy przypadkiem okres służby wojskowej nie będzie miał decydującego znaczenia. Czasami bowiem również pracodawcy może zależeć na odejściu pracownika.

18 thoughts on “Wojsko a praca w warunkach szczególnych

  1. ZUS odmówił mi prawa do emerytury,na podstawie braku udokumentowanych 15-tu lat pracy w warunkach szkodliwych.Uznanych przez ZUS 14 lat5mcy 20dni.przed wojskiem pracowałem w zakładzie gdzie ZUS uznał ten okres za pracę w warunkach szkodliwych,oraz okres pracy po odbyciu ZSW w tym samym zakladzie/pracę podjąłem przed upływem 30-tu dni.Do okresu pracy w warunkach szkodliwych zaliczył wojsko tylko do 31.1274r.Służbę odbyłem z poboru jesiennego 1974-1976.czyli pobór w pażdzierniku.Dla czego nie zostało mi zaliczone pozostały okres odbywania obowiązkowej służby wojskowej ,czyli do 1976r.ZUS powołał się na Dz.U.nr44/poz220,w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 1974r.Czy Uchwała 7-miu sędziów nie może być zastosowana w moim przypadku?

    1. Sąd pracy wyznaczyl termin rozprawy na 12 03 br.To już za 10 dni.dla tego zwracam się z prośbą do osób które mają lub miały podobny problem z uznaniem wojska 74/76 za czas pracy w warunkach szkodliwych.Jak wspomniałem przed wojskiem i po odbyciu/w normalnym,pełnym terminie/pracowałem w zakładzie w warunkach szkodliwych.

        1. witam,jak została ta sprawa wyjaśniona w sądzie,jestem w takiej samej sytuacji tylko ze lata w wojsku 75 do 77 ,przed wojskiem jak i po pracowałem w warunkach szkodliwych w tym samym zakładzie,pozdrawiam i czekam na odpowiedz

          1. wczoraj tj,19.03 br.usłyszałem wyrok Sądu.Sąd stwierdził że ZUS ,żle zinterpretował ustawę o zaliczeniu wojska do czasu pracy w warunkach szkodliwych i zalicza cały okres służby jako czas pracy w warunkach szkodliwych/a nie tylko jak uznał ZUS ,do końca 74r.W odwołaniu do Sądu zwracałem się o zaliczenie do czasu pracy w warunkach szkodliwych wojska i pracy w GS-Samopomoc Chłopska/2 lata/.Brakowało mi do 15/tu lat szkodliwego 6 mcy i 20 dni.Dlatego też Sąd w swoim orzeczeniu stwierdził że skoro uznał mi wojsko to nie podnosi/rozpatruje/kwesti GS-u,bo jak stwierdził,po doliczeniu wojska to uznanego szkodliwego mam i tak z górką.Zeby dostać do ręki orzeczenie Sądu muszę wystąpić z wnioskiem o sporządzenie dla mnie odpisu tego wyroku/PARANOJA/Ponadto ZUS ma prawo odwołać się od tej decyzji,Przedstawiciela ZUS oczywiście nie było na sprawie ,ani też odczytaniu wyroku.To na razie tyle.Zobaczę co będzie dalej.Powodzenia

          2. Henryk, to świetna informacja! Napisz koniecznie wniosek o uzasadnienie wyroku i doręczenia Tobie wyroku wraz z uzasadnieniem. Jeżeli się zgodzisz to umieścimy tu główne tezy z tego uzasadnienia, być może inne osoby w podobnej sytuacji będą miały jakąś pomoc.

          3. SĄD ZALICZYŁ MI SŁUŻBĘ WOJSKOWA DO 1974 ALE ZARZUCIŁ PRZEKROCZENIE 30 DNI NA PODJĘCIE PRACY. NIE ZGADZAM SIĘ NA TAKĄ INTERPRETACJE BO JA NIE PRACOWAŁEM PRZED WOJSKIEM . ART. 107 USTAWY Z 1967 MÓWI O ZGŁOSZENIU SIĘ DO POWIATOWEJ RADY NARODOWEJ W CIĄGU 30 DNI OD WYJŚCIA Z WOJSKA.
            JA ZGŁOSIŁEM SIĘ W USTAWOWYM TERMINIE ZGŁASZAJĄC SIĘ DO WKU O PRZYJĘCIE MNIE DO ZAWODOWEJ SŁUŻBY WOJSKOWEJ. CZAS NA PRZYJĘCIE DO ZAWODOWEJ SŁUŻBY WOJSKOWEJ ZOSTAŁ PRZEKROCZONY NIE Z MOJEJ WINY.
            CZEKAM NA PISEMNE UZASADNIENIE WYROKU I BĘDĘ APELOWAŁ DO 2 INSTANCJI.

      1. Witam Pana.
        Mam prośbę o info i namiar na Henryka w spr. wykładni wyroku Sądu, na temat zaliczenia odbycia służby wojskowej do warunków szczególnych. Mam podobny problem.
        Pozdrawiam Andrzej Niedziela.

  2. Dostałem decyzję z ZUS o odmowie przyznania mi wcześniejszej emerytury.
    Oto przebieg mojej pracy.
    Przed wojskiem pomagałem rodzicom w prowadzeniu gospodarstwa rolnego.
    27 kwietnia 1972r. zostałem powołany do długoterminowej służby wojskowej którą pełniłem do 6 kwietnia 1977r.
    Po wyjściu do cywila po 8 dniach to jest 14 kwietnia 1977r.złożyłem dokumenty do WKU o przyjęcie mnie do Zawodowej Służby Wojskowej.
    Proces weryfikacyjny trwał 7 miesięcy i z dniem 1 grudnia 1977r. zostałem żołnierzem zawodowym.
    Służbę tę pełniłem do 11 maja 1991r. to jest 13 lat 5 miesięcy i 11 dni.
    Czy okres zasadniczej służby wojskowej zalicza się do pracy w szczególnych warunkach.
    7 miesięczna przerwa nie była z mojego powodu nie przekroczyłem czasu 30 dni na zgłoszenie do pracy.
    Po zakończeniu służby wojskowej rozpocząłem prowadzenie działalności gospodarczej którą prowadzę do tej pory.
    Na dzień 31 grudzień 1998r. mam przepracowane 26 lat w tym 25 lat składkowych.
    Proszę o poradę

  3. mam ten sam problem co ty kolego zus odmówił mi emerytury bo niezaliczył mi służby wojskowej
    odbytej w latach 74/76 tylko też chcą zaliczyć do 31.12.74 .Skierowałem sprawę do sądu ,chciałbym się dowiedzieć jak tobie pujdzie
    Andrzej

  4. ZUS odmówił mi zaliczenia wojska do warunków szczególnych ,, przed wojskiem pracowałem w warunkach szczególnych i poszedłem do odbycia słuzby po powrocie po 19 dniach zgłosiłem sie do pracy do tego samego zakladu lecz w tym zawodzie pracy nie było i zarabiałbym duzo mniej i musiałbym mieszkać w delegacji po 3 dniach zwolniłem się za porozumieniem stron a Zus nie chce mi uznać warunków szczególnych proszę o pilną odpowiedz

  5. W maju będę miał 60 lat .Czy pracując w wojsku 13 lat mogę ubiegać się o wcześniejszą emeryturę.
    Lat pracy mam 38 i 8 m-cy .

    1. Antoni, praca w warunkach szczególnych musi obejmować co najmniej 15 lat. Jeżeli więc oprócz 13 lat w wojsku, masz jeszcze staż pracy w warunkach szczególnych co najmniej 2 lata, to możliwe jest, że wcześniejsza emerytura będzie Ci przysługiwać. Dla oceny niezbędna jest jednak dokładna analiza.

  6. Chciałbym się dowiedzieć jak to jest z tym doliczeniem czasu służby wojskowej do pracy w warunkach szkodliwych (doliczenie do piętnastu lat w warunkach szkodliwych). Do wojska powołano mnie 23.10.1979 r. a ukończyłem służbę wojskowa w 09.04.1982 r. Po upływie 14-dni powróciłem do pracy w tym samym zakładzie z którego zostałem powołany do wojska. Chcę podkreślić że była to praca w warunkach szkodliwych,więc brakuje mi około półtorej roku do 15-lat pracy w warunkach szkodliwych. Za dwa lata kończę 60-ąt lat i chciałbym przejść na wcześniejszą emeryturę. Z tego co doczytałem to doliczają do 31.08.1979 r. a co z resztą ????????????????????????????????????????????????????????????????????.

  7. Witam.Mam swiadectwo pracy z Zastalu(produkcja wagonow towarowych) gdzie pracowalem jako spawacz od 1971 do 1977,ale od wrzesnia 71 do czerwca 73 roku bylem jako uczen(mialem 16 lat) w przyzakladowej szkole zawodowej.Chcialbym sie dowiedziec czy mam szanse aby mi zaliczyli caly okres od 1971 do 1977 jako praca w szczegolnych warunkach.

  8. Mam 55 lat. Ponad 20 lata pracuję w szczególnych warunkach (ogółem pracuję 36 lat). Złożyłam do ZUS podanie o emeryturę pomostową (z 2008 roku) a ZUS mi to odrzucił, bo w świadectwie pracy z lat 1995-2002 wprawdzie mam wpisane, że to praca w szczególnych warunkach ale brak wpisu z jakiego punktu i paragrafu. Firma, która jest przechowawcą danych tamtej firmy potwierdziła mi rodzaj pracy i to ,że szczególna, Zus uznał, ze nie wystarcza (a te lata przed 1999 konieczne mi do uprawnień emerytalnych )
    Dzisiejsza rozprawa w Sądzie pracy to było kuriozum. Sędzina odrzuciła moje odwołanie bo …. JESZCZE PRACUJĘ i jak orzekła, że po to bym odeszła na emeryturę potrzebne są wszystkie warunki a to, ze jeden z nich nie jest spełniony wystarczy by nie rozpatrywała innych. Czyli po to po co tam byłam – uznanie, że udowodniła te lata pracy – w ogóle nie był rozpatrywane, jakby to nie był żaden temat – BO PRACUJĘ. Na pytanie czy mam się zwolnić i dopiero sądownie sprawdzać, czy mam uprawnienia emerytalne usłyszałam, że ona nie ma prawa udzielać mi porad.
    Jestem oburzona – uważam, że to nie sędzia a pracownik ZUS-u, że jej decyzja jest głęboko naganna i wysoce nieetyczna, Czy mogę na takie pracownika sądownictwa złożyć skargę i gdzie ?

  9. Mam pytanie zatrudniony jestem w górnictwie w czasie pracy odbyłem służbę wojskową z zachowaniem ciągłości pracy czy jest możliwość zaliczenia służby wojskowej .Mam przepracowane 26l. pracy a teraz muszę odpracować wojsko A z tego co się oriętuje wojskowi po 20l. służby mogą przechodzić na emerytury.Jeśli ktoś wie coś w tej sprawie prosze o meil.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *