Podatek od odpraw i odszkodowań – zmiany

Dopiero co zdążyłem przedstawić Ci uchwalone zmiany w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych w zakresie odpraw i odszkodowań (ustawa jeszcze nie weszła w życie), a już są prace nad jej zmianą.

Opowiadałem Ci ostatnio, że – wg uzasadnienia – zmiany w pdof mają na celu opodatkowanie odpraw członków zarządów spółek z udziałem Skarbu Państwa 70% podatkiem dochodowym (a w zasadzie „przychodowym”). Natomiast to, że mają dotyczyć jedynie tej kategorii osób wcale nie wynika z ustawy.

Wręcz przeciwnie, z ustawy wynika, że opodatkowaniu podlegałyby wszelkie odprawy i odszkodowania za skrócony okres wypowiedzenia osób zatrudnionych na podstawie umowy pracę, jeżeli przekroczyłyby limit 3-miesięcznego wynagrodzenia.

Błąd ten zauważył też nasz ustawodawca i obecnie trwają prace w Sejmie nad zmianą niedawno zmienionej ustawy i wprowadzeniem nowego brzmienia art. 1 pkt 1 lit. a) pkt 16 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, który miałby brzmieć tak:

16) z tytułu określonych w umowie o pracę, której przedmiotem są czynności związane z zarządzaniem, lub umowie o świadczenie usług zarządzania zawartej ze spółką, o której mowa w pkt 15, odpraw lub odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę, której przedmiotem są czynności związane z zarządzaniem, lub umowy o świadczenie usług zarządzania lub rozwiązania jej przed upływem terminu, na który została zawarta, w części, w której ich wysokość przekracza trzykrotność miesięcznego wynagrodzenia otrzymanego przez podatnika z tytułu umowy o pracę, której przedmiotem są czynności związane z zarządzaniem, lub umowy o świadczenie usług zarządzania wiążącej go ze spółką – w wysokości 70% należnej odprawy lub odszkodowania.

Trzykrotnie więc powtórzono, że chodzi o umowę o pracę, której przedmiotem są czynności związane z zarządzaniem, a nie jakąkolwiek umowę o pracę. Jednocześnie nie usunięto „furtki” w postaci określenia, że odprawa lub odszkodowanie muszą być określone w umowie o pracę lub umowie o świadczenie usług.

Nie objęto więc regulacją sytuacji, w których odprawa lub odszkodowanie zostały określone w innych aktach niż umowa. Dodatkowo zmianie nie podlegał pkt 15) tego przepisu, dotyczący odszkodowania z tytułu zakazu konkurencji, w którym też znalazły się luki, o których możesz przeczytać tutaj.

Planowana zmiana jest jednak pozytywna, zwłaszcza dla pracowników spółek z udziałem Skarbu Państwa, którzy chcieliby skorzystać z programu dobrowolnych odejść. W obecnym brzmieniu mogłoby być bowiem tak, że ich odprawy również byłyby objęte 70% podatkiem, natomiast po zmianie takim obowiązkiem objęta będzie jedynie kadra zarządzająca.

received_951235421583055-1_20151223101702092 (2)

Podatek od odpraw i odszkodowań

W ostatnim wpisie opowiadałem Ci o obowiązkach w zakresie ubezpieczeń społecznych członków zarządów. Tym razem chciałbym Ci opowiedzieć o nowych obowiązkach podatkowych dotyczących takich osób.

Od 1 stycznia 2016 r. wejdzie w życie ustawa o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, która wprowadzi dwie nowe podstawy zryczałtowanego opodatkowania. W przepisie art. 30 ust. 1 ustawy o PIT zostaną dodane punkty 15 i 16 o następującym brzmieniu:

15) z tytułu odszkodowań przyznanych na podstawie przepisów o zakazie konkurencji, jeżeli zobowiązaną do zapłaty odszkodowania jest spółka, w której Skarb Państwa, jednostka samorządu terytorialnego, związek jednostek samorządu terytorialnego, państwowa osoba prawna lub komunalna osoba prawna dysponują bezpośrednio lub pośrednio większością głosów na zgromadzeniu wspólników albo na walnym zgromadzeniu, w tym także na podstawie porozumień z innymi osobami, w części, w której wysokość odszkodowania przekracza wysokość wynagrodzenia otrzymanego przez podatnika z tytułu umowy o pracę lub umowy o świadczenie usług wiążącej go ze spółką w okresie sześciu miesięcy poprzedzających pierwszy miesiąc wypłaty odszkodowania – w wysokości 70% tej części należnego odszkodowania;

16) z tytułu określonych w umowie o pracę lub umowie o świadczenie usług zarządzania zawartej ze spółką, o której mowa w pkt 15, odpraw lub odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę lub umowy o świadczenie usług zarządzania lub rozwiązania jej przed upływem terminu, na który została zawarta, w części, w której ich wysokość przekracza trzykrotność miesięcznego wynagrodzenia otrzymanego przez podatnika z tytułu umowy o pracę lub umowy o świadczenie usług zarządzania wiążącej go ze spółką – w wysokości 70% należnej odprawy lub odszkodowania.

Z dosyć lakonicznego uzasadnienia ustawy wynika, że ustawodawca miał na celu ograniczenie patologii polegających na przyznawaniu wyjątkowo wysokich odpraw i odszkodowań członkom zarządów spółek z udziałem Skarbu Państwa. Jeżeli jednak przyjrzysz się dokładniej tym przepisom, trudno jest stwierdzić, że dotyczą wyłącznie członków zarządu.

Mowa jest bowiem o podatnikach, których ze spółką z udziałem Skarbu Państwa łączyła umowa o pracę lub umowa o świadczenie usług (a więc np. kontrakt menadżerski), ewentualnie w przypadku odprawy i odszkodowania za skrócony okres wypowiedzenia – umowa o pracę lub umowa o świadczenie usług zarządzania.

Taki zapis pozostawia otwarte drzwi dla organów podatkowych do ściągania zryczałtowanej kwoty podatku od wszystkich podatników, którzy przekroczą limity określone w ustawie, nie tylko zaś członków zarządów, chociaż w praktyce będą to w szczególności właśnie te osoby.

Warto zauważyć, że w przypadku odszkodowania wynikającego z zakazu konkurencji, zryczałtowanym podatkiem w wysokości 70% przychodu będzie objęta tylko ta część odszkodowania, która przekracza wysokość wynagrodzenia otrzymywanego pół roku przed wypłatą odszkodowania.

W odniesieniu zaś do odpraw i odszkodowań za skrócony okres wypowiedzenia, zryczałtowanym podatkiem w wysokości 70% przychodu będzie objęta ta część odprawy lub odszkodowania, która przekracza trzykrotność otrzymywanego wcześniej wynagrodzenia.

Wątpliwości budzi zapis o odszkodowaniach przyznanych na podstawie przepisów o zakazie konkurencji. O ile przepisy te są jasne w przypadku umowy o pracę, o tyle trudno wskazać na takie przepisy w przypadku umowy o świadczenie usług. Brakuje bowiem przepisów, które przewidują możliwość przyznania odszkodowania za powstrzymanie się od działalności konkurencyjnej osobie, która świadczy usługi na podstawie umowy cywilnoprawnej.

Wydaje się, że nie będzie to przepis art. 11 ust 2 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, ponieważ nie ma tam mowy o odszkodowaniu. Nie będzie to też przepis art. 18 tej ustawy, ponieważ stanowi on o odszkodowaniu dla przedsiębiorcy za czyn nieuczciwej konkurencji. Może to więc być „furtką” dla osób otrzymujących odszkodowanie na podstawie umowy o świadczenie usług, która pozwoli na „ominięcie” konieczności zapłaty zryczałtowanego podatku.

Podobna luka prawna będzie w przypadku odprawy i odszkodowania za skrócony okres wypowiedzenia. Według nowego przepisu przychody te będą objęte zryczałtowanym podatkiem tylko w przypadku, gdy zostały określone w umowie o pracę lub umowie o świadczenie usług zarządzania. Wydaje się więc, że nie będzie zryczałtowanego podatku od odpraw i odszkodowań, które zostały określone w innych źródłach prawa pracy, chociażby w układzie zbiorowym czy regulaminie wynagradzania.

Można też sobie wyobrazić, że w umowie określono wysokość odszkodowania lub odprawy netto. W takim przypadku, w praktyce zryczałtowany podatek obciąży spółkę, a nie podatnika.

Jeżeli zastanawiasz się czemu 70% przychodu, a nie dochodu, już wyjaśniam – zryczałtowany podatek będzie pobierany właśnie od przychodu, a nie od dochodu, a więc przychód nie będzie pomniejszany o koszty jego uzyskania. Do pobierania tego podatku zobowiązany będzie płatnik – spółka.

Nowe regulacje będą stosowane do przychodów osiągniętych od dnia 1 stycznia 2016 r. Już teraz zwraca się jednak uwagę na mnóstwo niedoskonałości, które niewątpliwie będą przedmiotem rozstrzygnięć organów podatkowych i sądów.

20150419_105242_20151209154327311

Szkolenie z prawa pracy – umowy na czas określony

Już tyle razy starałem się przybliżyć Ci nowe zmiany w Kodeksie pracy, które wejdą w życie 22 lutego 2016 r., że z pewnością jesteś już w tej dziedzinie ekspertem.

Jeżeli jednak masz jeszcze jakieś wątpliwości, chciałbym Cię serdecznie zaprosić na szkolenie właśnie z tej tematyki, które poprowadzę w ramach współpracy z Flex HR.

Szkolenie odbędzie się 13 stycznia 2016 r. w Toruniu. Może to być również dobra okazja dla zwiedzenia Grodu Kopernika.

Więcej informacji na ten temat znajdziesz tutaj.

received_996763300363600

Kontrakt menadżerski tytułem ubezpieczenia – uzasadnienie uchwały SN (III UZP 2/15)

Jakiś czas temu opowiadałem Ci o tym, że spór co do tytułu ubezpieczeń, z którego oskładkowaniu podlega członek zarządu prowadzący działalność gospodarczą i świadczący usługi na podstawie kontraktu menadżerskigo został rozstrzygnięty.

Sąd Najwyższy 17.06.2015 r. podjął bowiem uchwałę w składzie siedmiu sędziów, w sprawie o sygn. akt III UZP 2/15, a do tego nadał jej moc zasady prawnej, przesądzając ostatecznie, że usługi świadczone na podstawie kontraktu menadżerskiego, będą podstawą do odprowadzania składek ubezpieczenia społecznego z tej umowy, a nie w ramach prowadzonej działalności.

Jeżeli przychód z kontraktu jest jedynym przychodem – tytułem ubezpieczenia będzie kontrakt menadżerski. Jeżeli pojawiają się też inne przychody w ramach działalności gospodarczej, to mamy do czynienia ze zbiegiem tytułów – z działalności i z umowy o świadczenie usług.

W konsekwencji menadżerowie prowadzący jednocześnie działalność gospodarczą podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym z tytułu działalności, jeżeli z tytułu wykonywania umowy o świadczenie usług podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne jest niższa od obowiązującej tę osobę najniższej podstawy wymiaru składek dla osób prowadzących pozarolniczą działalność. Ergo – składki płaci się od tej podstawy, która będzie wyższa.

Kiedy opowiadałem Ci o tej uchwale nie było jeszcze do niej uzasadnienia. Teraz już jest, więc mogę przybliżyć Ci powody, dla których SN podjął taką, a nie inną decyzję.

Po pierwsze, według SN cechą działalności gospodarczej jest działanie we własnym imieniu i na własny rachunek. W przypadku zaś członka zarządu, działalność jest wykonywana na rachunek spółki i w jej imieniu.

Po drugie:

Zawarcie kontraktu menadżerskiego z członkiem zarządu kreuje wtórną podstawę powiązania menadżera ze spółką, bowiem podstawowe znaczenie ma powołanie go na członka zarządu tworzące stosunek członkostwa w zarządzie spółki regulowany przepisami Kodeksu spółek handlowych i innymi przepisami wewnętrznymi spółki.

Stosunek organizacyjny jest sam w sobie podstawą do zarządzania spółką, a kontrakt menadżerski jest zawierany główne w celu ustalenia wynagrodzenia i innych obowiązków.

I po trzecie:

O umowach o zarządzanie można mówić wyłącznie wtedy, gdy ich przedmiotem jest wyznaczanie praw i obowiązków w zakresie zarządzania, a więc przekazanie uprawnień i obowiązków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej podmiotu zarządzanego innemu podmiotowi (przejęcie zarządzania w znaczeniu funkcjonalnym), to z tak rozumianych umów o zarządzanie należy wyłączyć cywilnoprawne umowy o zatrudnienie członków zarządów spółek kapitałowych, gdyż ich prawa i obowiązki w zakresie prowadzenia spraw i reprezentacji spółki wynikają przede wszystkim z powołania ich w skład zarządu i przyznania mandatu do pełnienia tych funkcji.

Podsumowując – zarządzanie może być przedmiotem działalności gospodarczej, ale skoro mandat członka zarządu wynika z powołania, to kontrakt menadżerski tego zarządzania nie obejmuje. Skoro kontrakt menadżerski nie obejmuje zarządzania, czyli przedmiotu działalności menadżera, to tytułem ubezpieczenia jest ten kontrakt menadżerski.

Nie wiem czy uzasadnienie to rozwiało Twoje wątpliwości, ale według mnie powody takiego właśnie rozstrzygnięcia są nadal trochę niezrozumiałe…

20151031_123612